OBEZİTE İLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER
- Obezite bütün dünyada olduğu gibi Türkiye'de de hızla artmaktadır. Son yapılan çalışmalarda (2000 yılında) kadınlarımızın %43'ünün, erkeklerimizin ise %21' inin şişman olduğu bildirilmiştir. Aynı çalışmada bel çevresi ölçülerek şişmanlık tespiti yapıldığında ise; kadınların %56' sı erkeklerin ise %17' si şişman olarak tespit edilmiştir.
- Obezite vücutta fazla miktarda yağ birikmesine denir. Artık kronik bir hastalık olarak kabul edilmektedir. Hastalık olarak kabul edildiğine göre tedavisi de ciddi bir ekip tarafından yapılmalıdır.
- Obezite her zaman tartıda ölçülen kilonun fazlalığı anlamına gelmez. Örneğin sporcularda kilo fazla ölçülse bile yağ fazlalığı olmadığından şişmanlık olarak kabul edilmez.Normal fizyolojik süreçte insanlar yaşlandıkça çeşitli nedenlerle yağlanır. Bu nedenle yağ oranlarını yaşa göre değerlendirmekle beraber ortalama olarak erkekte %25, kadında %35'in üzerindeki yağ değerleri anormaldir.
- Vücut yağ miktarı çeşitli cihazlarla tespit edilebilir. En kolay yolu bioelektrik impedans denilen bir yöntem ile ölçmektir. Bu yöntemde çıplak ayakla cihaza çıkan insanlara hissedemeyecekleri bir elektrik akımı gönderilir ve her dokunun vereceği direnç ayrı ayrı kaydedilir. Böylelikle su, kas ve yağ oranları bölgesel olarak belirlenir. Hatta daha ileri cihazlarda kemik miktarı, iç organların etrafındaki yağ oranı da ölçülebilir.
- Obezite çeşitli yöntemlerle ölçülmesine rağmen, pratikte en çok bel çevresi, bel/kalça oranı ve vücut kitle indeksi ölçümünden faydalanılır.Erkeklerde >102 cm , kadınlarda ise>88 cm anormaldir.Bel -kalça oranı : Erkekte >0.95 kadında>0.80 ise obezite söz konusudur.Vücut kitle indeksi ise kilonun, boyun karesine bölünmesiyle elde edilen bir orandır. 18.5-24.9 arası normaldir. 18.5 'un altı zayıf, 25 ve üstü aşırı kilolu, 30 ve üstü obez, 40 ve üstü aşırı obez olartak yorumlanır.Örneğin: 1.70 m boyunda ve 100 kg ağırlığında bir kişi:100/1.7x1.7 = 34.4 = yani şişmandır.
- Yalnız, vücut kitle indeksi:Kaslı sporcularda, hamilelerde, büyüme çağındaki çocuklarda, ileri derecede yaşlılarda, ödeme neden olan hastalıklarda yanlış sonuç vereceğinden kullanılmaz.Alınan enerji ile harcanan enerji arasında bir denge vardır. Alınan enerji fazla gelirse veya harcanan enerji azalırsa şişmanlık oluşur. Bunu genetik ve çevresel faktörler belirler.
- Bazen hastalığı bağlı şişmanlıklarda söz konusudur. Örneğin: Tiroid bezi az çalışan kişide şişmanlık oluşur ve tiroid hormonları düzelmeden zayıflayamaz. Yine böbreküstü bezi fazla çalışıp aşırı kortizol üreten insanlarında zayıflaması mümkün değildir ancak doktor kontrolunda tedavisi sonrası zayıflama mümkün hale gelebilir. Bazı ilaçlarda şişmanlamaya neden olabilir. En önemlileri kortizol, bazı romatizma ilaçları, bazı hormonlar, bazı şeker ilaçları ve insülin, bazı psikiyatri ilaçları, bazı kalp ilaçları gibi.
- Ebeveynden birinin obez olması çocuğun obez olma ihtimalini %40, ikisinin obez olması çocuğun obezite ihtimalini %80'e çıkarır.
OBEZİTE'NİN NEDEN OLDUĞU HASTALIKLAR
- Obezite kendisi başlıbaşına bir hastalık olmakla birlikte, ikincil olarak da bazı hastalıklara davetiye çıkarmaktadır. Bunu farkeden batılı ülkeler obezitenin önlenmesi için kampanyalar düzenlemekte ve orta öğretim düzeyindeki okullarında özel tedbirler almaktadır. Hastalık ortaya çıkmadan tedavisi çok daha ucuza malolmaktadır.
- Yapılan bir çalışmada Tip 2 şeker hastaları şayet kilolu olmasalardı ortalama %60-75'i diyabetli olmayacaktı. Hiç bir ilaç insülin dahil şeker hastalığını bu düzeyde tedavi edemez.
Obezite ile ilgili hastalıklar
- Koroner kalp hastalıkları
- Tip II Diabetes Mellitus
- Hipertansiyon
- İnme, felç
- Kanserler( Rahim, meme, yumurtalık, safra kesesi, prostat, kalın barsak, böbrek)
- Yüksek yağ oranları (kolesterol, trigliserit)
- Safra taşı ve hastalıkları
- Solunum zorlukları ve uyku apne sendromu
- Kısırlık, iktidarsızlık
- Adet bozuklukları, yumurtalık kistleri
- Metabolik sendrom-insülin direnci
- Eklem hastalıkları-kireçlenme
- Karpal tünel sendromu, topuk dikeni
- Ölüm riskinde artış
- Depresyon, özgüvende azalma
- Toplumsal dışlanma
- Sosyal takıntı ve saplantılar
- Mantar hastalığı, aşırı terleme, intertrigo, s
- Deride çatlaklar=striae
- Bel fıtığı
- Karaciğer yağlanması
- Gut
- Kıllanmada artış
Obezite gebelikte ne gibi sorunlara yol açabilir?
- Makrozomi= Bebeğin aşırı kilolu doğması
- Nöral tüp defektleri-Beyin ve omurilik hastalıkları
- Perinatal mortalite=doğumda ölüm riski
- Annede yüksek tansiyon, preeklampsi, şeker hastalığı
- Erken doğum
- Geç fetal ölüm=anne karnında ölüm
- Sezeryan oranında artma
- Neonatal ölüm= yeni doğan ölüm riski artar
